विभागको कार्यविवरण

• सूचना प्रविधिको क्षेत्रमा सरकारको केन्द्रीयस्तरको कार्यान्वयन निकायको भूमिका निर्वाह गर्ने।
• सूचना प्रविधिको उपयोगमा अन्तरनिकाय समन्वयकर्ताको कार्य गर्ने ।
• सरकारी डाटासेन्टर, डाटा रिकोभरी सेन्टर र प्रदेशगत सूचना प्रविधि समन्वय कार्यालयको अनुगमन तथा नियमन गर्ने
• नेपाल सरकारको विभिन्न निकायहरूमा सूचना प्रविधिको प्रयोगलाई विश्वसनीय एवं सुरक्षित तुल्याउने ।
• मुलुकमा विद्युतीय सुशासन (e-governance) व्यवस्थालाई उत्तरदायीपूर्ण तुल्याई शासन प्रणालीको तल्लो तहसम्म विस्तार गर्नमा सहजीकरण गर्ने ।
• सरकारी निकायका सूचना प्रविधिजन्य कार्यहरुमा एकरुपता ल्याउन Government Enterprise Architecture (GEA) लाई प्राथमिकता साथ लागू गर्ने ।
• Government Integrated Data Center (GIDC) लाई प्रभावकारी वनाई सूचना प्रविधि विकासको मूख्य पूर्वाधारको रूपमा विकास गर्ने ।
• सूचना प्रविधिको क्षेत्रमा नियमित रूपमा राष्ट्रिय तथ्यांकहरु अद्यावधिक गर्ने IT Information Index तयार गरी सूचना प्रविधि सम्बन्धी अवधारणा तथा कार्यक्रम लागू गर्न आवश्यक e-Readiness Assessment नियमित रूपमा गर्ने ।
• मन्त्रालयको मार्गनिर्देशनमा रही अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा प्रचलित सूचना प्रविधिबारे अध्ययन अनुसन्धान गरी उपयुक्त प्रविधिलाई मुलुकको आर्थिक-सामाजिक विकासको क्षेत्रमा प्रयोगमा ल्याउने ।
• विद्युतीय कारोवारलाई मुलुकभित्र व्यवस्थित गर्ने ।
• सूचना प्रविधिको क्षेत्रमा सरकारी तथा निजी क्षेत्रको सहकार्य तथा साझेदारीलार्ई प्रवर्द्धन गर्ने।
• सूचना प्रविधि क्षेत्रमा जनताको पहुँच अभिवृद्धि गर्ने ।
• परम्परागत सूचना प्रविधिको आधुनिकीकरण गरी प्रयोगमा ल्याउने ।
• सूचना प्रविधिको क्षेत्रमा योगदान गर्ने व्यक्ति/संस्था/निकायलाई प्रोत्साहित गर्ने ।
• सूचना प्रविधिको क्षेत्रमा रोजगारीका अवसरहरू विस्तार गर्ने।
• सूचना प्रविधि प्रणाली एवं एपहरुको प्रवर्द्धन गर्ने।
• एकीकृत रूपमा सञ्चालन गर्न सकिने प्रणालीहरुको एकिन गरी केन्द्रिकृत रूपमा निर्माण गरी सञ्चालनमा ल्याउने।
• सूचना प्रविधिसँग सम्बन्धित दक्ष जनशक्तिहरु (IT key experts) को पुल तयार पारी संघीय सरकार भित्रका निकायहरुमा सफ्टवेयर डिजाइन तथा डेभलपमेन्ट, हाडवेयर सञ्चालन गर्न आवश्यक जनशक्तिहरु परिचालन गर्ने।
• सरकारी निकायका सूचना प्रविधि प्रणाली तयार गर्न तथा सञ्चालन गर्न परामर्शसेवा प्रदान गर्ने।

शाखाहरूको कार्यविवरण

• प्रणाली परीक्षण शाखा

• अन्य सरकारी कार्यालयहरुमा सञ्चालनमा रहेका प्रणालीहरुको आन्तरिक परिक्षण गर्नको लागि आवश्यक मापदण्ड तयार गर्ने।
• सरकारी कार्यालयका सूचना प्रणालीहरूको सुरक्षा परीक्षण गर्ने।
• सुरक्षा मानकहरू, नीति, र दिशानिर्देशको पालना सम्बन्धी जांच गर्ने।
• मानकहरूको पालना अवस्था सम्बन्धी परीक्षण गर्ने।
• घटनाका अनुसन्धान र जांच गर्ने कार्यहरू।
• प्रणाली परिक्षणको प्रतिवेदन तयार गर्ने।
• तोकिएका मापदण्ड पुरा गरेका सूचना प्रविधि सुरक्षा जाँच गर्ने संस्थाहरुको सूची तयार गर्ने तथा अद्यावधिक गर्ने।
• नेटवर्क Configuration, नेटवर्क व्यवस्थापन, फायरवॉल निर्माण, इन्ट्रडेटेक्शन प्रतिबन्ध, अनुप्रयोग संरक्षण, नेटवर्क मानकहरूको पालना र प्रणाली सुरक्षा नियमन गर्ने।
• आवश्यकता अनुसार अन्य सरकारी निकायहरुलाई नेटवर्क विकास, सञ्चालन सम्बन्धी कार्यमा प्राविधिक सहयोग गर्ने।
• साइबर सुरक्षा नियमन, साइबर आकस्मिकता परिस्थितिमा तालिम र तत्परता नियन्त्रण गर्ने।
• साइबर सुरक्षा घटना व्यवस्थापन (Cyber Security Incident Management) साइबर सुरक्षा घटनाहरूको विचाराधीनता, पहिचान, विश्लेषण, अवरोध र निष्पादन गर्न सहयोग गर्ने।
• साइबर सुरक्षा नीति र प्रक्रिया (Cyber Security Policy and Procedures) साइबर सुरक्षा नीति, मानदण्ड र प्रक्रियाको विकास, अद्यावधिक गर्ने।
• साइबर सुरक्षा तालिम र सचेतना (Cyber Security Training and Awareness) कर्मचारीहरूलाई साइबर सुरक्षा तालिम र सचेतना प्रदान गर्ने।
• साइबर सुरक्षा विश्लेषण र प्रतिवेदन (Cyber Security Analysis and Reporting) आवश्यकता अनुसार साइबर सुरक्षा सम्बन्धीत घटनाका विश्लेषण र प्रतिवेदन गर्ने।
• सरकारी ईमेल प्रणलिको सञ्चालन गर्ने ।

• प्रशासन तथा जनशक्ति विकास शाखाको कार्य विवरण

• विभाग तथा मातहतको बार्षिक योजना तथा कार्यक्रम तर्जुमा गर्ने गराउने।
• स्वीकृत कार्यक्रमहरू कार्यान्वयन, अनुगमन एवं मूल्याङ्कन गर्ने गराउने।
• विभाग तथा अन्तर्गत निकायहरूबाट भए गरेका त्रैमासिक, अर्धबार्षिक तथा बार्षिक कार्यक्रम प्रगति प्रतिवेदन तयारी गर्ने।
• विभाग र अन्तर्गत कार्यालयहरूमा कार्यरत कर्मचारीहरूको वैयक्तिक विवरणसहितको अभिलेख राख्ने।
• कर्मचारीहरूको सरुवा, बढुवा तथा पदस्थापनासम्बन्धी कार्य गर्ने।
• जिन्सी व्यवस्थापन, खरिद व्यवस्थापन लगायत आन्तरिक प्रशासन सम्बन्धी कार्यहरू गर्ने।
• सूचना प्रविधि सम्बन्धी राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय तालिम केन्द्रहरूको सूची अद्यावधिक गर्ने।
• सूचना प्रविधि क्षेत्रमा तालिमका आवश्यकताहरू पहिचान गर्ने।
• सूचना प्रविधि प्रवर्द्धनमा आवश्यक जनशक्ति उत्पादनका लागि सम्बन्धीत शिक्षण संस्था एवं विश्वविद्यालयहरूसँग सम्पर्क गर्ने गराउने।
• सूचना प्रविधि सम्बन्धमा मन्त्रालयको मार्ग निर्देशनभित्र रही राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूसित सम्पर्क एवं समन्वय गर्ने।
• सूचना प्रविधि सम्बन्धी सप्टवेयर विकासका लागि आवश्यक जनशक्ति उत्पादन कार्यक्रमहरूको प्रवर्द्धन गर्ने ।
• सूचना प्रविधिको विकासमा योगदान पुर्याउने व्यक्ति, संस्था र निकायलाई प्रोत्साहन गर्ने।
• सूचना प्रविधिसँग सम्बन्धीत विशिष्टिगत विषयको पाठ्यक्रम तथा व्यवसायिक तालिम निर्माण गर्न विश्वविद्यालय लगायत सँग समन्वय गर्ने।
• सूचना प्रविधि क्षेत्रमा योग्य तथा सीपयुक्त जनशक्तिको विकास गर्ने।
• राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय क्षेत्रका तालिम सम्बद्ध निकायहरुसँग सहकार्य, समन्वय गर्ने।
• डिजिटल साक्षरता तथा सचेतना कार्यक्रमहरु सञ्चालन गर्ने।
• साइबर सुरक्षाको जोखिमबाट सुरक्षित रहन जनचेतना अभिवृद्धि कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्ने।
• नेपाल सरकारका निकायहरुमा कार्यरत जनशक्तिलाई सूचना प्रविधि सम्बन्धी विभिन्न विषयहरुमा तालिम दिई उनीहरुको क्षमता अभिवृद्धि गर्ने।
• सूचना प्रविधिका विभिन्न विषयहरुको लागि शैक्षिक सामग्रीको सूची विकास, तालिम पाठ्यक्रम तथा सन्दर्भ सामग्री विकास र प्रमाणीकरण तालिम सामग्री उत्पादन तथा वितरण सम्बन्धी कार्य।
• बार्षिक बजेट र अख्तियारी बमोजिम निकासा प्राप्त रकम खर्च गरी तोकिए बमोजिम लेखा राख्ने।
• लेखापरीक्षणबाट उठेका बेरुजुहरूको लगत राखि संपरीक्षण गराउने
• विभागको प्रशासनिक एवं आर्थिक प्रशासन सम्वन्धी अन्य कार्य गर्ने ।

• पूर्वाधार विकास, अनुमति, नियमन तथा मापदण्ड निर्धारण शाखाको कार्य विवरण

• सूचना प्रविधि प्रवर्द्धन गर्न आवश्यक संकेत तथा मापदण्ड तयार पार्ने।
• सूचना तथा सञ्चार प्रविधि सम्बन्धी अल्पकालीन, मध्यकालीन तथा दीर्घकालीन नीति, रणनीति, योजना, निर्देशका, मार्गदर्शन, तर्जुमा गर्ने।
• सार्वजनिक निकाय एवं नीजी क्षेत्रले प्रदान गर्ने सूचना तथा सञ्चार प्रविधिसँग सम्बन्धीत सेवा, सुविधाको गुणस्तर र मापदण्ड निर्धारण गर्ने ।
• सरकारी एवं सार्वजनिक निकायले सूचना तथा सञ्चार प्रविधिको विकास र प्रयोगमा अपनाउनुपर्ने सुरक्षा सम्बन्धी गुणस्तर र मापदण्ड निर्धारण गर्ने ।
• सूचना तथा सञ्चार प्रविधि सम्बन्धी सेवाको गुणस्तर र प्रभावकारिता अध्ययन तथा मूल्याङ्कन गर्ने,
• सूचना प्रविधि सम्बन्धी उपकरणहरु पैठारी एवं बिक्रि वितरण गर्नको लागि मापदण्ड निर्धारण गर्ने।
• नेपालभित्र डाटा सेन्टर तथा क्लाउड सेवा सञ्चालन गर्नको लागि प्रचलित कानून बमोजिम आवश्यक पर्ने इजाजतपत्र सम्बन्धी कार्य गर्ने।
• प्रचलित कानून बमोजिम दर्ता भएका सूचना प्रविधि सम्बन्धी उद्योग वा व्यवसायको अभिलेख राख्ने।
• सामाजिक सञ्जाल सञ्चालनको लागि प्रचलित कानून बमोजिम गर्नु पर्ने दर्ता सम्बन्धी कार्यहरु गर्ने।
• सूचना प्रविधि सम्बन्धी ऐन/नियम, विनिमय बमोजिम काम भए नभएको बारे राय प्रदान गर्ने।
• अदालतबाट भएका आदेशहरूको लिखित जवाफ वा प्रतिउत्तर तयार पार्ने।
• सप्टवेयर पाइरेसी एवं सूचना प्रविधिजन्य अपराध कम गर्न विद्यमान कानुनी उपचारको प्रचार प्रसार गर्ने।
• सूचना प्रविधि व्यवसाय सञ्चालनका लागि प्रचलित कार्यविधि एवं कानून बमोजिम इजाजत र अनुमति नवीकरण सम्बन्धी कार्य गर्ने।
• सूचना प्रविधि सम्बन्धी मौजुदा कानुनी प्रावधानहरू सम्बन्धमा गर्नुपर्ने सुधारका बारे अध्ययन गरी सिफारिस गर्ने।
• प्रचलित कानून बमोजिम सूचना प्रविधि सम्बन्धी अन्य सेवाहरूको अनुमति दिने।
• सूचना प्रविधि सेवाहरूको नियमन, मानकीकरण, र अनुपालन गर्ने गराउने।
• निजी र सार्वजनिक सेवाहरूका लागि सूचना प्रविधि सेवाहरूको नियमन गर्ने कार्य ।
• सूचना प्रविधि सम्बन्धीत नियम, मान्यता, निर्देशिका, मापदण्ड, नीति, र प्रक्रियाको अनुगमन गर्ने।
• सूचना प्रविधि सेवाहरूको तथ्याङ्कहरूको संकलन, विश्लेषण, र प्रतिवेदन तथा प्रस्तुति गर्ने कार्यहरू,
• प्रचलित कानून अनुसार अनुमति तथा इजाजत दिइएका सस्थाहरुको अनुगमन गर्ने।
• प्रणाली विकास तथा सञ्चालन शाखाको कार्य विवरण
• विद्युतीय प्रणालीहरूको सञ्चालन, नियन्त्रण, व्यवस्थापनको कार्य गर्ने।
• विद्युतीय शासन व्यवस्थाका लागि विभिन्न सरकारी निकायहरूसँग सम्पर्क गर्ने र तिनको क्षमता वृद्धिमा सहयोग पुर्याउने, ।
• विद्युतीय प्रणालीहरूको सञ्चालनको आवश्यक जनशक्ति, पूर्वाधार लगायत अन्य स्रोत साधनको व्यवस्थापन गर्ने।
• विद्युतीय प्रणाली सञ्चालनका लागि आवश्यक सपोर्टको व्यवस्था गर्ने।
• सरकारी ईमेलको सञ्चालन तथा व्यवस्थापन गर्ने।
• नागरीक एपको सेवा विस्तार र सञ्चालन तथा व्यवस्थापन गर्ने।
• नेपाल सरकारको सूचना प्रविधि प्रणालीहरुको लागि आवश्यक SSL, Digital Certificate जारी गर्ने गरी government CA को रूपमा कार्य गर्ने।
• सरकारी डोमेन .gov.np को सञ्चालन तथा व्यवस्थापन गर्ने।
• राष्ट्रिय ज्ञान पार्कको व्यवस्थापन र सञ्चालन गर्ने।
• अन्य सूचना प्रविधि पूर्वाधारको पहिचान, विस्तार र सञ्चालन गर्ने ।
• .np को सञ्चालन तथा व्यवस्थापन तथा नियमन गर्ने।
• राष्ट्रिय ज्ञान पार्कको सञ्चालनको लागि आवश्यक नीति, निर्देशिका कार्यविधि बनाउने।
• राष्ट्रिय ज्ञान पार्कको सञ्चालन तथा व्यवस्थापन गर्ने।
• सूचना प्रविधिका पूर्वाधार संरचनाहरू दिगो, वातावरण मैत्री, सुरक्षित तथा किफायती बनाउने तर्फ पहल गर्ने ।
• नेपाल सरकार अन्तर्गत एकीकृत रूपमा सञ्चालन गर्न सकिने प्रणालीहरुको पहिचान, विकास, सञ्चालन एवं व्यवस्थापन गर्ने।
• विभिन्न सरकारी निकायहरुलाई विद्युतीय सुशासनको लागि आवश्यक Software Application हरुको पहिचान गर्ने र त्यस्ता Application हरुको निर्माण कार्यमा सम्बन्धीत निकायहरुलाई सहजिकरण गर्ने।
• संघ, प्रदेश र स्थानीय तहमा प्रयोग भई रहेका सूचना प्रविधि प्रणालीहरुको विवरण अद्यावधिक गर्ने।
• Application Development, Database management लगायतका विद्युतीय प्रणाली निर्माण एवं व्यवस्थापनका लागि आवश्यक जनशक्ति (Key Experts) हरुको व्यवस्थापन गर्ने।
• विद्युतीय सेवाहरुको प्रभावकारी सञ्चालन गर्न आवश्यक साझा प्रणालीहरुको विकास गर्ने ।
• सरकारी निकायहरुमा प्रयोग भएका वा हुने प्रणालीहरुको विचमा अन्तरआवध्दताको लागि आवश्यक नीति, मापदण्ड र Procedure बनाई लागू गर्ने।
• सार्वजनिक निकायहरुद्वारा प्रदान गरिने विद्युतीय सेवा (e-service)हरुलाई integrate गर्ने।
• विद्युतीय सेवाहरुको प्रभावकारी सञ्चालन गर्न आवश्यक साझा प्रणालीहरुको विकास गर्ने।
• नेपाल सरकार अन्तर्गत निर्माण तथा सञ्चालन गरीएका प्रणालीहरुको गुणस्तर नियन्त्रण (Quality Control) को कार्य गर्ने।

सूचना प्रविधि प्रणालीहरुको अन्तर आवद्धताको लागि Service Gateway लगायतका पूर्वाधारको व्यवस्थापन तथा सञ्चालन गर्ने।